ارسال اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده | آموزش گام‌به‌گام در سامانه مؤدیان

ارسال اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده یکی از مهم‌ترین تکالیف مالیاتی صاحبان کسب‌وکار و اشخاص مشمول است. در فرآیند جدید، بخش قابل‌توجهی از اطلاعات خرید و فروش ثبت‌شده در سامانه مؤدیان، به‌صورت خودکار در اظهارنامه پیش‌فرض نمایش داده می‌شود؛ اما مسئولیت بررسی، اصلاح، تکمیل و ثبت نهایی اطلاعات همچنان بر عهده مؤدی است.

در این راهنما، مراحل ورود به کارپوشه، انتخاب پرونده، بررسی اظهارنامه پیش‌فرض، کنترل جداول خرید و فروش، محاسبه بدهی یا اعتبار مالیاتی و ثبت نهایی اظهارنامه را به‌صورت گام‌به‌گام بررسی می‌کنیم.

آخرین به‌روزرسانی: مرداد ۱۴۰۵

خلاصه مقاله: برای ارسال اظهارنامه ارزش افزوده باید وارد درگاه ملی خدمات الکترونیک سازمان امور مالیاتی شوید، پرونده موردنظر را در کارپوشه تجاری انتخاب کنید، اظهارنامه پیش‌فرض را با اسناد و دفاتر خود تطبیق دهید، مغایرت‌ها را بررسی کنید و پس از اطمینان از صحت اطلاعات، ثبت نهایی را انجام دهید. صرف نمایش اطلاعات در اظهارنامه پیش‌فرض، به معنی تأیید خودکار آن توسط مؤدی نیست.

اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده چیست؟

اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده گزارشی دوره‌ای از اطلاعات مربوط به فروش، خرید، مالیات و عوارض فروش، اعتبار مالیاتی خرید، پرداخت‌های علی‌الحساب و مانده بدهی یا اعتبار مؤدی است. سازمان امور مالیاتی بر اساس این اطلاعات، وضعیت مالیات بر ارزش افزوده مؤدی را در دوره مربوط بررسی می‌کند.

در سازوکار جدید سامانه مؤدیان، اطلاعات بسیاری از صورتحساب‌های الکترونیکی صادرشده و دریافت‌شده، مستقیماً در اظهارنامه پیش‌فرض ارزش افزوده درج می‌شود. با این حال، اظهارنامه پیش‌فرض صرفاً نقطه شروع رسیدگی است و مؤدی باید اطلاعات آن را با اسناد حسابداری، دفاتر، گزارش فروش، گزارش خرید، صورتحساب‌های اصلاحی و اطلاعات پرداخت خود تطبیق دهد.

نکته مهم: وجود اطلاعات در اظهارنامه پیش‌فرض به معنی صحیح بودن قطعی تمام مبالغ نیست. صورتحساب‌های تکراری، ردشده، اصلاحی، ابطالی یا برگشت از فروش ممکن است بر مبالغ نهایی اثر بگذارند.

پیش از ارسال اظهارنامه ارزش افزوده چه مدارکی آماده کنیم؟

بهتر است پیش از ورود به سامانه، اطلاعات موردنیاز را آماده کنید. این کار احتمال خطا در تکمیل اظهارنامه و ثبت اطلاعات نادرست را کاهش می‌دهد.

• گزارش فروش دوره موردنظر از نرم‌افزار حسابداری؛
• گزارش خرید کالا و خدمات؛
• فهرست صورتحساب‌های فروش صادرشده در سامانه مؤدیان؛
• فهرست صورتحساب‌های خرید ثبت‌شده در کارپوشه؛
• صورتحساب‌های اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش؛
• اسناد پرداخت مالیات و عوارض یا پرداخت‌های علی‌الحساب؛
• گزارش فروش دستگاه‌های کارت‌خوان و درگاه‌های پرداخت؛
• گزارش معاملات خارج از سامانه، در صورت وجود و امکان قانونی درج؛
• اسناد مربوط به فروش‌های معاف یا دارای نرخ خاص؛
• گردش حساب‌های مرتبط با فعالیت اقتصادی؛
• اطلاعات پرونده مالیاتی و دوره‌ای که قصد ارسال اظهارنامه آن را دارید.

هنگام تطبیق، فقط مبلغ کل فروش را بررسی نکنید. پایه مالیاتی، نرخ مالیات، مبلغ مالیات و عوارض، وضعیت صورتحساب و تاریخ تعلق معامله نیز باید کنترل شود.

مهلت ارسال اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده

بر اساس ماده ۴ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰، مؤدی باید حداکثر تا پایان ماه پس از پایان هر دوره مالیاتی، مالیات و عوارض متعلق را پس از کسر اعتبار مالیاتی، طبق ترتیبات اعلام‌شده از سوی سازمان امور مالیاتی پرداخت کند.

دوره‌های مالیات بر ارزش افزوده معمولاً به‌صورت فصلی در نظر گرفته می‌شوند؛ بااین‌حال، مهلت نهایی هر دوره ممکن است بر اساس اطلاعیه سازمان امور مالیاتی تمدید یا نحوه اقدام برای آن دوره تغییر داده شود. بنابراین نباید تاریخ یک دوره قبلی را بدون بررسی اطلاعیه رسمی، به دوره‌های بعد تعمیم داد.

دوره مالیاتی	قاعده عمومی مهلت قانونی	اقدام ضروری
بهار	تا پایان ماه بعد از پایان دوره	کنترل اطلاعیه همان دوره
تابستان	تا پایان ماه بعد از پایان دوره	کنترل اطلاعیه همان دوره
پاییز	تا پایان ماه بعد از پایان دوره	کنترل اطلاعیه همان دوره
زمستان	تا پایان ماه بعد از پایان دوره	کنترل اطلاعیه همان دوره

هشدار: تاریخ ثبت نهایی اظهارنامه و تاریخ پرداخت بدهی را به روزهای پایانی موکول نکنید. اختلال اینترنت، خطای سامانه، مغایرت صورتحساب‌ها یا نیاز به اصلاح اطلاعات می‌تواند فرآیند را طولانی کند.

مراحل ارسال اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده در سامانه مؤدیان

مرحله اول: ورود به درگاه ملی خدمات الکترونیک مالیاتی

ابتدا وارد درگاه ملی خدمات الکترونیک سازمان امور مالیاتی به نشانی my.tax.gov.ir شوید. نام کاربری و رمز عبور خود را وارد کنید و در صورت درخواست سامانه، احراز هویت دومرحله‌ای را انجام دهید.

برای حفظ امنیت، آدرس سامانه را مستقیماً در مرورگر وارد کنید و از ورود از طریق لینک‌های ناشناس در پیامک‌ها و شبکه‌های اجتماعی خودداری نمایید.

مرحله دوم: ورود به کارپوشه تجاری

پس از ورود، داشبورد مالیاتی نمایش داده می‌شود. از میان گزینه‌های موجود، روی «ورود به کارپوشه تجاری» یا عنوان مشابه آن کلیک کنید. نام دقیق بعضی منوها ممکن است در به‌روزرسانی‌های سامانه تغییر کند.

مرحله سوم: انتخاب پرونده مالیاتی صحیح

از بخش فهرست پرونده‌های مالیاتی، پرونده مرتبط با فعالیت موردنظر را انتخاب کرده و روی «ورود به پرونده» کلیک کنید. اگر بیش از یک پرونده دارید، پیش از ادامه، شناسه پرونده، نوع شخصیت، واحد مالیاتی، نشانی و عنوان فعالیت را کنترل کنید.

نکته تکمیلی: انتخاب پرونده اشتباه ممکن است باعث ثبت اظهارنامه برای فعالیت یا واحد اقتصادی دیگری شود. همیشه سال، دوره، نوع فعالیت و شناسه پرونده را پیش از ورود به جداول بررسی کنید.

مرحله چهارم: ورود به بخش اظهارنامه پیش‌فرض

در منوی پرونده، گزینه «اظهارنامه پیش‌فرض» را انتخاب کنید. سپس وارد بخش مشاهده اظهارنامه‌ها و خلاصه عملکرد شوید و دوره مالیاتی موردنظر را باز کنید.

در این صفحه معمولاً وضعیت اظهارنامه، دوره، خلاصه فروش و خرید و گزینه تکمیل اطلاعات نمایش داده می‌شود. روی گزینه «تکمیل اطلاعات» کلیک کنید تا جداول اظهارنامه در دسترس قرار گیرند.

مرحله پنجم: مطالعه پیام‌ها و هشدارهای سامانه

پیش از ورود به جداول ممکن است سامانه پیام‌هایی درباره نحوه محاسبه اطلاعات، محدودیت ویرایش برخی ردیف‌ها، پذیرش ریسک یا مسئولیت صحت داده‌ها نمایش دهد. این پیام‌ها را بدون مطالعه تأیید نکنید؛ زیرا امکان ورود یا ویرایش بعضی اطلاعات ممکن است برای دوره‌های مختلف متفاوت باشد.

راهنمای بررسی جداول اظهارنامه پیش‌فرض ارزش افزوده

ترتیب یا عنوان جداول ممکن است با توجه به نوع پرونده و دوره تغییر کند، اما معمولاً بخش‌های مربوط به سؤالات اظهارنامه، اطلاعات فروش، اطلاعات خرید، اعتبار مالیاتی، محاسبه بدهی و ثبت نهایی در دسترس است.

۱. سؤالات اظهارنامه

پاسخ سؤالات این قسمت باید بر اساس وضعیت واقعی فعالیت انتخاب شود. استفاده از یک پاسخ ثابت برای تمام مؤدیان درست نیست. اگر پرسش‌ها به صادرات، فروش معاف، معاملات خاص یا وضعیت‌های اختصاصی مربوط هستند، اسناد مرتبط را بررسی کنید.

۲. اطلاعات فروش

اطلاعات فروش سامانه را با گزارش فروش نرم‌افزار حسابداری و صورتحساب‌های الکترونیکی تطبیق دهید. موارد زیر اهمیت بیشتری دارند:

• فروش خالص کالا و خدمات؛
• فروش‌های معاف؛
• فروش با نرخ‌های مختلف؛
• صورتحساب‌های اصلاحی یا ابطالی؛
• برگشت از فروش؛
• فروش ثبت‌شده از طریق کارت‌خوان یا درگاه پرداخت؛
• معاملاتی که در سامانه ثبت نشده‌اند یا وضعیت نامشخص دارند.

۳. اطلاعات خرید

خریدهای نمایش‌داده‌شده در اظهارنامه باید با صورتحساب‌های موجود در کارپوشه و اسناد خرید مؤدی تطبیق داده شوند. وجود یک هزینه در دفاتر حسابداری، الزاماً به معنی پذیرش خودکار اعتبار مالیات بر ارزش افزوده آن نیست.

وضعیت صورتحساب، ارتباط خرید با فعالیت اقتصادی، مشخصات فروشنده، نوع کالا یا خدمت و ضوابط قانونی استفاده از اعتبار مالیاتی باید بررسی شود.

۴. اعتبار مالیاتی

اعتبار مالیاتی، مالیات و عوارضی است که مؤدی بابت خریدهای واجد شرایط پرداخت کرده و در صورت رعایت ضوابط قانونی، می‌تواند آن را از مالیات و عوارض فروش کسر کند. اعتبار مالیاتی را صرفاً بر اساس عدد موجود در نرم‌افزار حسابداری تأیید نکنید؛ صورتحساب‌ها و وضعیت آن‌ها در سامانه نیز باید کنترل شوند.

۵. محاسبه مانده بدهی یا اعتبار قابل انتقال

پس از بررسی خرید و فروش، سامانه مانده بدهی مالیات و عوارض یا اعتبار قابل انتقال و استرداد را محاسبه می‌کند. اگر عدد نهایی با محاسبات داخلی شرکت تفاوت دارد، ثبت نهایی را متوقف و منشأ مغایرت را مشخص کنید.

نوع مغایرت	کنترل پیشنهادی
فروش سامانه بیشتر از دفاتر است	صورتحساب تکراری، اصلاحی، ابطالی یا اشتباه در دوره بررسی شود.
خرید سامانه کمتر از دفاتر است	ثبت فروشنده و وضعیت صورتحساب خرید در کارپوشه بررسی شود.
اعتبار مالیاتی پذیرفته نشده است	شرایط اعتبار، وضعیت صورتحساب و ارتباط خرید با فعالیت کنترل شود.
مانده بدهی غیرمنتظره است	نرخ‌ها، پرداخت‌های علی‌الحساب و اطلاعات خرید و فروش دوباره کنترل شود.

هشدار تخصصی: برای صفر کردن مصنوعی مانده بدهی، مبلغ منفی یا عدد غیرواقعی در جداول وارد نکنید. هرگونه اصلاح باید مستند به معامله واقعی، صورتحساب معتبر، پرداخت علی‌الحساب یا ضوابط اختصاصی پرونده باشد. فرمول‌های مربوط به برخی مشاغل خاص، مانند دفاتر اسناد رسمی، برای همه کسب‌وکارها قابل استفاده نیستند.

جدول اظهارنامه ارزش افزوده

الف – اطلاعات فروش

جدول الف – اطلاعات فروش خالص کالاها و خدمات

ب- اطلاعات خرید

در انتهای صفحه، روی «گام بعدی» کلیک کرده و وارد صفحه بعد خواهیم شد.

ج- اعتبار مالیاتی

در انتهای صفحه، روی «گام بعدی» کلیک کرده و وارد صفحه بعد خواهیم شد. قبل از ورود به صفحه بعد، با پیام زیر مواجه خواهیم شد که روی گزینه «پذیرش ریسک و تایید مقادیر وارد شده در جدول ج» کلیک می‌کنیم.»

د- محاسبه مانده بدهی مالیات

جدول د – محاسبه مانده بدهی مالیات

در این مرحله جدول د- «محاسبه مانده بدهی مالیات و عوارض ارزش افزوده یا اعتبار قابل استرداد» می‌رویم. در ردیف ۸ تحت عنوان «مبالغ علی‌الحساب پرداختی در دوره … (شامل «افزایش حد مجاز فروش»، «تبصره (۱) ماده (۱۷) و …» می‌رویم. عدد وارد شده در آن را، B می‌نامیم.

اکنون به قسمت ۲ الف – اطلاعات فروش (جدول الف – اطلاعات فروش خالص کالاها و خدمات) باز می‌گردیم. عددی که باید در ردیف ۲ تحت عنوان «فروش خالص کالاها و خدمات از دستگاه کارتخوان و یا درگاه پرداخت اینترنتی» و در ستون «بهای خارج از سامانه مودیان» به صورت منفی وارد کنیم، با این فرمول محاسبه می‌شود:

عددی منفی که باید در فیلد مربوطه وارد کنید = (A) – (B x 10)